การเขียนข่าววิทยุเบื้องต้น

1. ข่าววิทยุกระจายเสียง

ข่าววิทยุกระจายเสียง รายการข่าววิทยุกระจายเสียง เป็นรายการวิทยุประเภทหนึ่งที่มีเนื้อหาหลักคือข่าวสาร เหตุการณ์หรือข้อเท็จจริงใหม่ๆ ที่ประชาชนให้ความสนใจอย่างกว้างขวาง มีการนำเสนอออกอากาศเป็นรายการประจำ โดยกำหนดช่วงเวลาของรายการไว้อย่างชัดเจน และในกรณีที่เป็นข่าวสำคัญเร่งด่วน ก็สามารถออกอากาศสอดแทรกในช่วงเวลาของรายการหนึ่งรายการใดได้ทันที รายการข่าววิทยุกระจายเสียง อาจแบ่งเป็นประเภทต่างๆ ได้ตามความสำคัญของข่าว ตามเนื้อหาของข่าว ตามแหล่งที่มาของข่าว และจากรูปแบบของการดำเนินรายการ ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีกฎเกณฑ์การแบ่งประเภทของข่าวที่ชัดเจนตายตัว

รายการข่าววิทยุกระจายเสียง จะสามารถดึงดูดผู้ฟังให้ติดตามรับฟังอย่างต่อเนื่อง ได้ต้องมีองค์ประกอบที่สำคัญคือ รูปแบบและช่วงเวลาในการนำเสนอ ผู้นำเสนอ และผู้เขียนบทรายการข่าววิทยุ

2. คำจำกัดความของคำว่า “ข่าว”

ข่าวคืออะไร “ข่าว” หรือ News ในภาษาอังกฤษ มีความหมายตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตสถาน พุทธศักราช 2542 ว่า “คำบอกเล่าเรื่องราวซึ่งปรกติมักเป็นเรื่องเกิดใหม่หรือเป็นที่สนใจ,คำบอกกล่าว,คำเล่าลือ” The Progressive English Dictionary ได้นิยามคำว่าข่าวไว้ว่า หมายถึงรายงานหรือการชี้แจงรายละเอียดเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น อย่างปัจจุบันทันด่วนหรือสิ่งอื่น

สี Webster Merriam Dictionary ให้คำจำกัดความว่า ข่าว คือ รายงานเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เมื่อไม่นานมานี้ ขณะที่สื่อมวลชนและนักวิชาการด้านวารสารศาสตร์ทั้งของไทยและต่างประเทศ ได้ให้คำจำกัดความของคำว่า “ข่าว” ไว้อย่างหลากหลายเช่นกัน

พงษ์ศักดิ์ พยัฆวิเชียร บรรณาธิการอำนวยการหนังสือพิมพ์มติชนรายวัน ให้ทัศนะว่า ข่าว คือ “สิ่งที่เกิดขึ้นหรือเกิดขึ้นแล้วแต่ยังไม่ปรากฏเป็นข่าว เราทำได้โดยทำให้มันเกิดขึ้นมา เพราะข่าวนั้น ไม่จำเป็นต้องรอให้เกิดเหตุการณ์แล้วจึงรายงานข่าว”

อดิศักดิ์ ลิมปรุ่งพัฒนกิจ อดีตบรรณาธิการหนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ ระบุว่า ข่าว คือ “เหตุการณ์หรือข้อมูลใดที่เกิดขึ้น แล้วมีผลต่อการตัดสินใจของผู้อ่าน ไม่จำเป็นต้องเป็นเหตุการณ์ปัจจุบันทันด่วนเท่านั้น แต่รวมถึงเรื่องที่ยังไม่เคยเปิดเผย และการพยากรณ์ที่ยังไม่เกิดขึ้น ถูกส่งผ่านสื่อได้อย่างไม่มีข้อจำกัด ของเวลา”

ประชัน วัลลิโก ให้คำจำกัดความของคำว่าข่าวไว้ว่า ข่าว คือ “รายงานเหตุการณ์ ข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นเมื่อไม่นานมานี้“

Joseph Pulitzer เจ้าของหนังสือพิมพ์ New York World และบิดาแห่งการรายงานข่าวเชิงสืบสวนสอบสวน ระบุว่า ข่าวคือเรื่องราวที่เพิ่งเกิดขึ้นใหม่ๆ มีความแตกต่างจากเรื่องอื่นๆ โดย Pulitzer บอกให้บรรณาธิการและนักข่าวของเขามองหาเรื่องที่ เป็นต้นตอ (Original), ชัดเจน (distinctive), เร้าอารมณ์ (romantic), หวาดเสียว (thrilling), หนึ่งไม่มีสอง (unique), น่าสงสัย (curious), กระจุ๋มกระจิ๋ม (quaint), ตลกขบขัน (humorous),แปลกและน่าจะได้รับการพูดถึง (Odd and apt-to-be-talked-about)

M. Lyle Spencer ผู้บุกเบิกการศึกษาด้านวารสารศาสตร์ อธิบายคำว่า “ข่าว”หมายถึง “ความจริง (Fact) ความคิด (Idea) อันถูกต้องที่จะเร้าความรู้สึกของคนจำนวนมาก และในระหว่างเรื่อง 2 เรื่อง ฝ่ายที่ถูกต้องซึ่งเรียกความสนใจจากผู้อ่านได้มากว่า ย่อมดีกว่า” นอกจากนี้ ยังมีผู้ให้ความหมายของคำว่า”ข่าว”ไว้อีกมากมาย เช่น

- ข่าวคือ ข้อเท็จจริงที่สำคัญเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้น และประชาชนให้ความสนใจ ซึ่งมีผลหรือมีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตมนุษย์ หรือ ความผาสุกของมนุษย์
- ข่าว คือ เรื่องราวของเหตุการณ์ หรือข้อเท็จจริง หรือความคิดเห็นซึ่งเป็นที่สนใจของคน
- ข่าว คือ เรื่องหรือข้อเท็จริงอย่างใหม่ ซึ่งเกี่ยวกับทุกสิ่งทุกอย่างที่เราไม่เคยรู้มาก่อน
- ข่าว คือ การรายงานเหตุการณ์ หรือเรื่องราวที่เกิดขึ้นในระยะเวลาใกล้ชิดกับเวลาเขียนข่าว
- ข่าว คือ อะไรก็ตามที่ทันต่อเวลา เป็นที่สนใจของผู้อ่านจำนวนหนึ่ง และข่าวที่ดีที่สุด ก็คือข่าว ซึ่งเป็นที่สนใจมากที่สุดของคนจำนวนมากที่สุด
- ข่าว คือ การนำเสนอรายงานของเหตุการณ์ปัจจุบันในหนังสือพิมพ์หรือวารสารอื่นๆ หรือในวิทยุและโทรทัศน์

จะเห็นได้ว่าความหมายของคำว่า “ข่าว”มีความแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับมุมมองของแต่ละคน ตามทัศนะ ประสบการณ์ และช่วงเวลาที่แตกต่าง แต่ทั้งหมดนี้อาจกล่าวได้ว่า นิยามของคำว่าข่าว เกี่ยวข้องกับปัจจัยต่างๆ คือ

1. ข้อเท็จจริง (Fact) เหตุการณ์ (Event) ความคิด (Idea) ความเห็นที่เกิดขึ้น ที่ปรากฏอยู่ ที่เพิ่งได้รับได้รับการค้นพบ หรือที่มีการคาดการณ์พยากรณ์
2. มีความสำคัญ (Significantly) ความน่าสนใจ (Interested)ต่อคนบางส่วน หรือคนส่วนใหญ่ในสังคมนั้นๆ โดยสามารถวัดระดับความสำคัญและความน่าสนใจได้
3. ได้รับการหยิบยกขึ้นมารายงานข่าว (Reporting) ผ่านสื่อมวลชน (mass media)หากไม่มีการรายงานหรือสื่อข่าว สิ่งนั้นก็ยังคงเป็นเพียงข้อเท็จจริง

จากความหมายของข่าวที่แตกต่างกันดังกล่าว พอสรุปได้ว่า ข่าว คือ เรื่องราว เหตุการณ์ ข้อเท็จจริง หรือ ความคิดความเห็นที่เกิดขึ้นใหม่ๆ มีความสำคัญ ความน่าสนใจ ส่งผลกระทบต่อผู้รับสารในวงกว้าง และได้ถูกหยิบยกขึ้นมานำเสนอผ่านสื่อต่างๆ องค์ประกอบของข่าว ต้องตอบคำถามพื้นฐาน 5 ข้อให้ได้ ได้แก่

1 ใคร (Who) เป็นคำถามเกี่ยวกับบุคคล เช่น ใครทำอะไรที่เป็นความสนใจของผู้ฟัง ใครคือบุคคลสำคัญที่เกี่ยวข้องกับข่าว ข่าวนั้นมีใครที่เกี่ยวข้องหรือได้รับผลกระทบบ้าง
2 อะไร (What) เกิดอะไรขึ้น การกระทำหรือเหตุการณ์ใดของข่าวที่เป็นเรื่องราวและเหตุการณ์ที่สำคัญ การกระทำหรือเหตุการณ์นั้นๆคืออะไร
3 ที่ไหน (Where) การกระทำหรือเหตุการณ์นั้นๆเกิดขึ้นที่ไหน
4 เมื่อไหร่ (When) การกระทำหรือเหตุการณ์นั้นๆเกิดขึ้นวันเวลาใด
5 ทำไมและอย่างไร (Why and How) ทำไมการกระทำ เรื่องราวหรือเหตุการณ์จึง และ เกิดขึ้นได้อย่างไร

การตอบคำถามข้างต้น จะเป็นเครื่องมือช่วยในการรวบรวมข้อมูลหรือรายละเอียดของข่าว เพื่อให้ครบตามองค์ประกอบของข่าว แนวทางในการพิจารณาเพื่อคัดเลือกข่าว บก.ข่าว จะทำหน้าที่ในฐานะผู้เฝ้าประตู หรือผู้กลั่นกรองข่าว โดยจะเป็นผู้ตรวจสอบข่าว และตัดสินว่า จะเลือกนำประเด็นข่าวใด ที่สามารถสนองตอบความความต้องการ ความสนใจ ความพึงพอใจ และการนำไปใช้ประโยชน์ของกลุ่มเป้าหมาย หรือผู้ฟัง (อันนี้ขึ้นอยู่กับนโยบายของแต่ละสถานี)

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------